Savunma Harcamalarının Gölgesinde Küresel Ekonomi Nereye Gidiyor?

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi ve İktisat Halkası Uluslararası Ekonomi Politikaları Araştırma Merkezi Başkanı Doç. Dr. Recep Yorulmaz, savunma yatırımlarının küresel ekonomiye etkilerini değerlendiriyor. Dünya ekonomisi, yeni bir eşiğe gelmiş durumda ve bu kriz, finansal sistemin içinden değil, doğrudan jeopolitiğin merkezinden yükseliyor. Büyük güç rekabetinin sertleşmesiyle birlikte devletler, benzer bir refleksle silahlanarak büyümeye çalışıyorlar.

Devletlerin bu hamleleri ilk başta bir büyüme hikayesi gibi görünse de, savunma harcamalarının artması üretim ve istihdamı canlandırsa da, uzun vadede birçok olumsuz etkiyi de beraberinde getiriyor. Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) 2026 Dünya Ekonomik Görünümü, savunma harcamalarının kısa vadede ekonomik aktiviteyi destekleyebileceğini, ancak enflasyonu yükselttiğini, bütçe açıklarını büyüttüğünü ve kamu borcunu artırdığını ortaya koyuyor. Bu durum, genellikle sağlık, eğitim gibi önemli alanların geri plana itilmesiyle birlikte ilerliyor.

Şu anda dünya, sıradan bir dalgalanma döneminden geçmiyor; aksine küresel düzenin çözülme anını yaşıyor. Uzun yıllar boyunca dünya ekonomisi belirli bir merkez etrafında örgütlenmişken, artık bu yapı aşınıyor ve yükselen güçler sistemin kurallarını zorlamaya başlıyor. Hegemonya geçişi dönemlerinin doğası bellidir; güç dengesi değiştiğinde belirsizlik artar, rekabet sertleşir ve çatışma ihtimali yükselir.

Ne Oldu?

Son dönemde savunma harcamalarındaki artış, geçici değil yapısal ve kalıcı bir hal aldı. Devletler, yalnızca bugünün risklerine değil, belirsiz bir güç dağılımına hazırlanıyor. Savunma harcamalarıyla oluşan ekonomik canlanma genellikle dar bir alanda yoğunlaşıyor. Savunma sanayisi ve ilgili sektörler bu genişlemeden doğrudan fayda sağlarken, toplumun geniş kesimleri bu büyümeden yeterince yararlanamıyor.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Savunma harcamalarındaki artış, toplumun genel refahını artırmak yerine gelir eşitsizliklerini derinleştiriyor. Savunma sanayisine yapılan yatırımlar, toplumsal kalkınma yerine, genellikle yüksek sermaye yoğunluğuna sahip ve sınırlı istihdam yaratan sektörlere yöneliyor. Dolayısıyla, bu durum, artan enflasyon ve daralan sosyal harcamalarla birlikte toplumun alt ve orta gelir gruplarını daha kırılgan hale getiriyor.

Kimleri Nasıl Etkiler?

Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, sınırlı kaynakların toplumsal kalkınma yerine ithal silahlara harcanması, bu ülkeleri ekonomik uçurumlara sürüklüyor. Bu durum, savunma harcamalarının artmasıyla birlikte gelir dağılımını da olumsuz etkiliyor. Büyük savunma şirketleri ve finansal yapılar kazançlarını artırırken, geniş kesimler artan maliyetlerle karşı karşıya kalıyor.

Güncel Tablo

Ne Yapmalı?

Devletlerin, savunma harcamalarını dengeleyerek aynı zamanda sosyal harcamalara da yönelmeleri gerekiyor. Bu kapsamda, sağlık, eğitim ve altyapı gibi alanlarda yatırımlar artırılmalı. Ayrıca, toplumun genel refahını artırmak için gelir eşitsizliğini azaltacak politikalar geliştirilmesi önem taşıyor.