Ne Oldu?
İran'da 28 Aralık 2025'te Tahran Büyük Çarşı'da esnafın öncülüğünde başlayan protestolar, riyalin değer kaybı ve ekonomik kriz nedeniyle ülke geneline yayıldı. Gösteriler, hükümet karşıtı eylemlere dönüştü ve 31 eyaletin tamamını kapsadı. Devlet televizyonuna göre, Ayetullah Ali Hamaney Tahran'da halka hitap etti.
Hamaney konuşmasında, gösterileri 'fitne' olarak nitelendirdi ve ABD Başkanı'nın doğrudan devreye girdiğini belirtti. 'Son fitne ABD kaynaklıydı, amacı İran'ı yutmaktı' diyen Hamaney, ABD ve İsrail'in olaylarda parmağı olduğunu iddia etti. Ülkeyi savaşa sürüklemek istemediklerini vurguladı.
Protestolar sırasında Tahran'da şiddet olayları yaşandı, internet erişimi engellendi. Resmi kaynaklar can kaybı ve gözaltı sayısını açıklamadı, ancak ABD merkezli HRANA ajansı 3 bin 90 kişinin öldüğünü ve 22 bin 123 kişinin gözaltına alındığını bildirdi.
Bu Ne Anlama Geliyor?
İran'daki bu protestolar, ekonomik baskıların siyasi gerilime dönüştüğünü gösteriyor. Riyalin değer kaybı, ithalatı pahalılaştırarak günlük hayatı zorlaştırıyor; gıda ve temel ihtiyaç fiyatları yükseliyor. Hamaney'in açıklamaları, iç muhalefeti dış güçlere bağlayarak hükümetin meşruiyetini koruma çabası olarak görülebilir.
Vatandaşlar için bu, artan belirsizlik ve kısıtlı özgürlükler demek. İnternet kesintileri bilgi akışını engelliyor, bu da sosyal ve ekonomik kararları zorlaştırıyor. Uzun vadede, eğer protestolar bastırılamazsa, daha derin ekonomik yaptırımlar gelebilir ve bu da enflasyonu tetikleyebilir.
Kimleri Nasıl Etkiler?
Esnaf ve küçük işletme sahipleri en çok etkilenen grup; riyalin düşüşü mallarını satmayı zorlaştırıyor, iflas riski artıyor. Gençler ve kadınlar, önceki Mahsa Amini protestoları gibi özgürlük taleplerini seslendirme fırsatı bulsa da, gözaltı ve şiddet riskiyle karşı karşıya.
Orta sınıf aileler, artan fiyatlar nedeniyle bütçelerini sarsılıyor; ithal ürünler ucuzlamadan önce stok yapma ihtiyacı doğuyor. Uluslararası alanda, İranlı diaspora toplulukları bu gelişmeleri yakından izliyor, bazıları ailelerini koruma endişesi yaşıyor.
Güncel Tablo
Protestoların ölçeği ve etkileri şöyle özetlenebilir: Gösteriler Tahran'dan başlayıp 31 eyalete yayıldı, ekonomik tetikleyici riyalin sert değer kaybı. HRANA verilerine göre ağır kayıplar yaşandı, resmi açıklama yok.
Ne Yapmalı?
İran dışındaki vatandaşlar, aileleriyle iletişim için VPN gibi araçlar kullanabilir, ancak yasal riskleri göz önünde bulundurun. Ekonomik dalgalanmalardan etkilenmemek için, döviz ve ithal ürünlerde çeşitlendirme yapın. Güncel haberleri güvenilir kaynaklardan takip edin, spekülasyondan kaçının.