Ne Oldu?
ABD Başkanı Donald Trump ile İran yönetimi arasında sosyal medya üzerinden tehditler artıyor. Trump, İran'a 'Zaman daralıyor, anlaşma yapın' uyarısında bulunurken, Tahran 'Kendimizi savunacağız' yanıtını verdi. Bu sırada ABD, Basra Körfezi ve Akdeniz'de ani saldırı odaklı askeri yığınağını güçlendiriyor.
Pentagon, USS Abraham Lincoln uçak gemisi taarruz grubunu bölgeye konuşlandırdı. Gemiye F-35C, F/A-18E/F ve EA-18G uçakları eşlik ediyor. Ayrıca destroyerler ve nükleer denizaltılar da dahil edildi. Hava Kuvvetleri ise F-15E savaş uçaklarını Ürdün'e, MQ-9 İHA'larını BAE'ye yerleştirdi.
ABD asker sayısı Orta Doğu'da 50 bine yükseldi. Yeni bir hava savunma birimi Katar'da kuruldu. Patriot ve THAAD sistemleri güçlendirildi. Bu hareketlilik, Haziran'da ABD'nin İran nükleer tesislerini vurmasının ardından devam ediyor. İran'da 2025 sonunda başlayan protestolar ise etkilerini sürdürüyor.
Bu Ne Anlama Geliyor?
Bu gerilim, Orta Doğu'da yeni bir çatışma riskini artırıyor. Petrolün büyük kısmının geçtiği Basra Körfezi'nde olası bir saldırı, küresel enerji arzını bozabilir. Türkiye'de benzin ve mazot fiyatları yükselebilir, enflasyon baskısı artar. İhracat yapan esnaf ve çiftçiler için maliyetler yükselir, günlük hayat pahalılaşır.
Ayrıca, uluslararası ticaret rotaları etkilenirse gıda ve ithal ürün fiyatları artabilir. Vatandaşlar, petrol bağımlı sektörlerde çalışanlar (nakliye, tarım) doğrudan etkilenir. Uzun vadede barış sağlanmazsa, turizm ve döviz kurlarında dalgalanmalar beklenir. Hükümetler, alternatif rota arayışında olabilir.
Kimleri Nasıl Etkiler?
Nakliye sektörü çalışanları (kamyoncu, şoför) yakıt zamlarından en çok etkilenen grup. Maliyetler artınca gelirleri azalır, bazı firmalar iflasa sürüklenebilir. Çiftçiler, mazot pahalılığı nedeniyle ürün fiyatlarını yükseltmek zorunda kalır, tüketicilere yansır.
İhracat yapan küçük esnaf ve KOBİ'ler, artan navlun ücretleri yüzünden rekabet gücünü kaybeder. Emekliler ve sabit gelirliler, genel enflasyon nedeniyle alım gücünü kaybeder. Genç işsizleri etkileyen sektörlerde (turizm, lojistik) iş kayıpları artabilir. Borsa yatırımcıları ise enerji hisselerinde dalgalanma yaşar.
Güncel Tablo
ABD'nin bu yığınağı, bölgedeki askeri varlığı önemli ölçüde artırdı. Aşağıdaki tablo, konuşlandırılan unsurları özetliyor.
Ne Yapmalı?
Gerilimi takip etmek için resmi haber kaynaklarını (Dışişleri Bakanlığı, uluslararası ajanslar) izleyin. Yakıt tasarrufu için toplu taşıma kullanın, stok yapmayın. Yatırım kararlarında enerji sektörünü dikkatle değerlendirin, spekülatif hamlelerden kaçının. Eğer ihracatta çalışıyorsanız, alternatif tedarikçiler araştırın. Barış çağrılarına destek vererek sosyal medyada farkındalık yaratın.