Ne Oldu?
İran'da 28 Aralık'ta Tahran Çarşısı'nda başlayan ekonomik protestolar ülke geneline yayıldı. 8 Ocak'ta şiddetlenen olaylar üzerine hükümet internet erişimini kesti. Bu karar, yaklaşık 22 gündür devam eden kesintilere yol açtı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Afşin, Genç Gazeteciler Cemiyeti Haber Ajansı'na açıklama yaparak kesintilerden etkilenen herkesten özür diledi. İnternet İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanı Seyyid Settar Haşimi, günlük ekonomik kaybın 34,5 milyon dolar olduğunu belirtti. Toplam zarar ise 759 milyon doları geçti.
Yetkililer, 19 Ocak'ta hafta sonuna kadar internetin normale döneceğini açıklamıştı. Gösterilerdeki ölü ve yaralı sayısına dair resmi açıklama yapılmazken, farklı kaynaklar 3 binden fazla ölüm bildirdi.
Bu Ne Anlama Geliyor?
İnternet kesintisi, İran ekonomisini felç etti ve günlük milyonlarca dolarlık kayba neden oldu. Dijital işler ve online ticaret durma noktasına geldi, bu da enflasyonu artırabilir. Vatandaşlar haber ve iletişimden mahrum kaldı, günlük hayatları zorlaştı.
Uzun vadede, kesintiler yabancı yatırımcıları uzaklaştırabilir ve ekonomik toparlanmayı geciktirebilir. Akademik çalışmaların aksaması, gençlerin eğitimini etkiler. Bu durum, hükümetin protestolara karşı sert tutumunun bedelini halka ödettiğini gösteriyor.
Kimleri Nasıl Etkiler?
Esnaf ve küçük işletme sahipleri, online siparişler ve bankacılık işlemlerinin durmasıyla satışlarını kaybetti. Bilgi temelli şirketler, veri akışının kesilmesiyle büyük zarar gördü.
Üniversite öğrencileri ve öğretim üyeleri, tez savunmaları ve araştırmaların ertelenmesiyle mağdur oldu. Aileler, sosyal medya ve haber kaynaklarından koparak bilgi eksikliği yaşadı.
Yabancı uyruklu kişiler veya İran'ı ziyaret edenler, iletişim kuramamakla izolasyona uğradı. Ekonomik olarak zayıf kesimler, fiyat artışlarından en çok etkilendi.
Güncel Tablo
Kesintinin etkileri rakamlarla netleşiyor. Aşağıdaki tablo, ekonomik kayıpları özetliyor.
Ne Yapmalı?
İran dışından takip edenler, resmi haber kaynaklarını ve VPN alternatiflerini kullanın. Seyahat planı olanlar, güncel uyarıları kontrol edin. Protesto ortamında bulunanlar, güvenli iletişim için offline haritalar ve acil numaraları hazır tutun.
Yerel halk için, hükümetin özrü sonrası normalleşme bekleyin. Akademisyenler, kesinti bitene kadar alternatif platformlara yönelsin. Ekonomik kayıplar için resmi destek programlarını araştırın.